فارماکلوژی چیست؟
جنبههای فارماکلوژی
۱- فارماکوکنیتیک ۲-فارماکودینامیک
فارماکوکینتیک: اثر دارو را بر روی بدن بررسی میکند.
فارماکودینامیک: اثر بدن را بر روی دارو بررسی میکند.
دارو و رسپتور
هر دارو برای اینکه بتواند اثر خود را اعمال کند باید بر روی رسپتور یا گیرندهی مخصوص به خود بنشیند.
اتصال دارو به گیرنده سه حالت دارد.
۱-اتصال کووالانسی و برگشتناپذیر
۲- اتصال هیدروژنی و برگشت پذیر
۳- اتصال به روش الکترواستاتیک
دارو قبل از این که به گیرندهاش برسد ممکن است با پروتئینهای حامل مثل آلبومین باند شود.
روشهای جذب
روشهای جذب در واقع روشهای نفوذ دارو به داخل خون است.
۱- روش انتشار بر اساس اختلاف غلظت: نفوذ دارو از طریق فرایندهای محلول در آب و محلول در چربی: دارو باید از سد چربی و آب داخل غشاء سلول رد بشود.
- قانون فیک در جذب دارو طبق فرمول زیر است:
در این فرمول: حاصل ضرب اختلاف غلظت دارو ضربدر ضریب نفوذپذیری (K) ضربدر سطح جذب دارو (A) تقسیم بر قطر یا همان ضخامت طول مسیر انتقال، عددی به دست خواهد داد که میزان جریان مولکولها را در واحد دقیقه نمایش میدهد.
راههای مصرف دارو
– داروی خوراکی Oral
– سهلالوصول بودن و Compliance
– آسان
– در حالت اوردوز بهتر قابل برگشت است
– جذب پایین است. (Bioavailability به فارسی «فراهمی زیستی» یا مقداری از دارو که وارد جریان خون میشود حدود ۶۰ الی ۷۰ درصد است)
– First pass effect یا گذر اثر اول در این روش مصرف وجود دارد و دارو قبل از رسیدن به محل اثر تا حدودی متابولیزه میشود.
توزیع دارو در بافتها
۱- میزان جریان خون: هر چه بیشتر باشد داروی بیشتری به آن میرسد. قلب، کلیهها، مغز، بافتهای استراتژیک هستند که داروی بیشتری را به خود میگیرند.
۲- ابعاد ارگان: هرچه اندازهی ارگان بزرگتر باشد داروی بیشتری به آن جذب میشود. مثال عضلات
۳- میزان حلالیت و چربی دوست بودن: مثلا داروهای محلول در چربی میتوانند از سدمغزی عبور میکنند.
۴- از همه مهمتر «قابلیت اتصال» است.
فارماکودینامیک
۱- آگونیست: یعنی دارویی که روی گیرنده مینشیند و گیرنده را فعال میکند. آگونیست efficacy و کارایی دارد.
۲- آنتاگونیست: دارویی که با اتصال به گیرنده مانع از اثر آگونیست بشود؛ آنتاگونیست نامیده میشود. به گیرنده میچسبد و به عنوان یک عامل فیزیکی مزاحم برای اگونیست عمل میکند.
6 دیدگاه