تجزیه و تحلیل SWOT از بعد اجتماعی

تجزیه و تحلیل SWOT از بعد اجتماعی

الف – نقاط قوت اجتماعی

در حال حاضر بخش زیست فناوری کشور علاوه بر بخش های آموزشی در دانشگاهها و گرایش های آموزشی مرتبط، دارای شش مرکز و سازمان تحقیقاتی با تجهیزات، نیروی انسانی و تجربه نسبنا مناسب و حدود یک دهه فعالیت در زمینه های مختلف تحقیقات زیست فناوری است. این بخش تماما با سرمایه گذاری دولتی و تلاش نیروی انسانی علاقه مند به وجود آمده، هم اکنون برای کشور ما یک مزیت علمی نسبی در بین همسایگان و کشورهای منطقه به وجود آورده است. علاوه بر بخش دولتی در چند مورد هم بخش خصوصی وارد این چرخه (تحقیقاتی – تولیدی زیست فناوری) شده، تجاربی را کسب نموده است. توسعه زیست فناوری به توانایی های تخصصی و مخصوص به خود و همچنین به کمک گرفتن و استفاده از سایر رشته های علوم تجربی برای رشد و شکوفایی خود بستگی دارد. بنابر این می توان تواناییهای علمی ایران در سایر رشته ها از قبیل شیمی، مهندسی شیمی، فیزیک، پزشکی، داروسازی، دامپزشکی، گیاه شناسی، و غیره را به عنوان نقاط قونی برای رشد و شکوفایی این فناوری به حساب آورد.

برخی از نقاط قوت فوق الذكر به صورت بالقوه در جامعه ما وجود دارند که باید در برنامه های توسعه ای مورد شناخت دقیق قرار گرفته، با ایجاد ارتباطی منطقی و استوار مورد بهره برداری قرار گیرند. در صورتی که دولت جمهوری اسلامی ایران بتواند این نقاط قوت را به فعل در آورد، می تواند بخش زیادی از نیازهای اجتماعی مردم از قبیل نیاز های بهداشتی، درمانی، غذایی، اشتغال و غیره را برطرف نماید. راهکار مناسب برای بهره برداری از توانایهای فوق و شکوفایی آنها، تعیین اهداف مشخص برای مراگر و سازمانهای تحقیقاتی با در نظر گرفتن نیازهای اساسی جامعه و اعمال کنترلهای علمی (بدون ایجاد موانع اداری و مالی) برای رسیدن به اهداف تعیین شده در یک مدت زمانی معقول است.

ب – نقاط ضعف اجتماعی

ضعف در سازماندهی و مدیریت تحقیقات و فناوری و تولید منابع نهادهای ملی را به سادگی به هدر می دهد. به عبارت دیگر سازماندهی صحیح، اعمال مسد پربت علمی، سیستماتیک کردن فعالیت ها و شبکه سازی ارتباطات، نقش کلیدی را در کنترل مهارتها، ماشین آلات، تجربیات، اطلاعات و غیره دارد و سه جزء دیگر فناوری یعنی فن افزار، انسان افزار و اطلاع افزار را هماهنگ می کند. این امر از هدر رفتن منابع جلوگیری کرده و موجب بهره برداری بهینه خواهد شد. البته این ضعف تنها منحصر به حوزه زیست فناوری نیست و سایر بخشهای علمی و صنعتی کشور هم از آن رنج میبرند.

نقطه ضعف دیگر، عبارت از فقدان یا ضعیف بودن ارتباطات علمی، فنی و تحقیقاتی رشته های مختلف زیست فناوری کشور با سایر مراکز علمی، تحقیقاتی و صنعتی داخلی (حتی مراکز تحقیقاتی زیست فناوری) در سطح منطقه و جهان می باشد. زیانی که از این بابت متوجه زیست فناوری کشور می شود قابل توجه است.

زیرا اولا مراکز علمی و تحقيقانی از امکانات و تواناییهای داخلی بی خبر می مانند و نمی توانند از این توان قابل دسترس استفاده نمایند. ثانیا بی خبری و یا کم اطلاعی از فعالیت های علمی و تحقیقاتی همسایگان، منطقه و جهان، مراکر علمی تحقیقاتی زیست فناوری را از پیشرفتهای علمی روز بی بهره کرده، به اطلاعات کم و کهنه قبلی محدود می نماید و قدرت رقابتی آنها را از میان می برد. راه حل این معضل تشکبل و فعال نمودن مرکز با سازمانی است که در جهان تحت عنوان مرکز بیوانفورماتیک شناخته می شود. این مرکز وظیفه جمع آوری، پردازش، برقراری ارتباط و توزیع اطلاعات لازم را در بین مراکز و سازمانهای علمی – تحقیقاتی به عهده خواهد داشت در حال حاضر چنین سازمانی در حوزه زیست فناوری و سایر بخش های علمی – تحقیقاتی کشور وجود ندارد و یا در صورت وجود فعالیت چندانی ندارد و اصولی عمل نمی کنند.

فقدان قوانین حق مالکیت فکری با حق امتیاز (Patent) در جامعه ما از جمله ضعف هایی است که موجب دلسردی، عدم همکاری دانشمندان و محققین برای انجام تحقیقات، مهاجرت و فرار مغزها میشود. اصولا فرار مغزها یکی از عوامل تهدید کننده جهان سوم و از جمله نگرانی های همیشگی این جوامع بوده است. امکانات و زمینه های عالی برای انجام فعالیتهای علمی، شرایط خوب مالی و امتیازات ویژه ای که کشورهای پیشرفته و به ویژه ایالات متحده آمریکا برای محققان در نظر میگیرند، در کنار تبلیغات بسیار زیاد انجام شده از امکانات زندگی و رفاه موجود در این جوامع، موجب گشته که همیشه تعداد زیادی از محققان وپژوهشگران از کشورهای جهان سوم و از جمله از کشور ایران، جذب این کشورها شوند. بنابراین بهترین سرمایه ملی، یعنی سرمایه انسانی و متخصصین کشور به ویژه پس از انقلاب، از دسترس خارج می شود که یکی از ضعف ها و علل عقب ماندگی جامعه از کاروان توسعه همه جانبه علمی و صنعتی جوامع پیشرفته است. تنها راهکار جلوگیری از این معضل با کاهش نسبی آن توجه به نیروی انسانی متخصص و تحصیل کرده و تعیین مکانیسم های عقلایی برای برقرار کردن حق مالکیت فکری درجامعه است که موجب می شود محققین به طور عادلانه از ثمره تلاش مغزی خود بهره مند شوند.

وجود قوانین دست و پاگیر مالی اداری و … از دیگر نقاط ضعفی است که مانع بزرگی در راه رشد و شکوفایی فعالیت های تحقیقاتی ایجاد کرده است. برای ایجاد فناوری بومی، چاره ای جز اعتماد به عالمان و محققین وجود ندارد. یعنی باید آنها را آزاد گذاشت، ارج و قرب ایشان را در جامعه بالابرد و امکان پیشرفت را برای آنها فراهم ساخت.

دیدگاهی بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *